Loading...
مشاوره، طراحی، ساخت و نظارت اتاق تمیز و نوسازی و بازسازی، نگهداری و تعمیرات، بهینه سازی کارخانجات (دارویی، ملزومات دارویی، تجهیزات پزشکی، آرایشی و بهداشتی، ضدعفونی کننده ها، شوینده ها، مواد غذایی و صنعتی)

مكانيسم تشكيل جزر و مد و انواع آن

مكانيسم تشكيل جزر و مد و انواع آن

منشاء و تاريخچه جزر و مد

براساس حفاري هاي بعمل آمده در احمدآباد هند يك حوضچه جزر و مدي تعمير كشتي يافت شده است كه مربوط به 2450 سال قبل از ميلاد مسيح مي باشد كه بيانگر توجه بشر از زمانهاي قديم به اين پديده مي باشد. در دوران پس از قرون وسطي سه نظريه در مورد جزر و مد ارائه گرديده است. نظريه اول را گاليله ارائه كرد وي مي گفت گردش سالانه زمين بدور خورشيد و نيز چرخش روزانه آن بدور محور خودش سبب ايجاد حركاتي در درياها مي شود كه با تغييراتي كه ناشي از شكل و هندسه بستر دريا، در هر محل مي باشد جزر و مد را ايجاد مي كند.

نظريه دوم مربوط به فيلسوف فرانسوي دكارت بود كه چنين مي انديشيد كه فضاي اطراف ماه پر از ماده غير قابل رويتي به نام اتر مي باشد. هنگامي كه ماه به دور زمين مي چرخد اين ماده را فشرده مي سازد و اثر نيز اين فشار را به دريا تحمل مي كند لذا جزر و مد پديد مي آيد.

نظريه سوم را كپلر ارائه كرد، وي يكي از بنيانگذاران ايده اعمال جاذبه از ماه بر آب هاي اقيانوس ها بود و براساس اين پديده آب هاي اقيانوس ها بالا كشيده مي شود و اين جاذبه با نيروي جاذبه اي كه از سوي زمين به آبهاي اقيانوس ها اعمال مي گردد متعادل مي گردد. به تدريج وقتي كه ايده مركز بودن خورشيد و چرخش هريك از سيارات منظومه شمسي به دور خورشيد جا افتاد نظريات كپلر بيشتر مورد توجه قرار گرفت. با اين حال اين نظريات قادر نبودند علت اينكه دو بار جزر و مد در يك روز قمري (در برخي مناطق) رخ مي دهد را بيان كنند لكن با ظهور قانون نيوتن به اين سوال نيز چنين پاسخ داده شد كه هردو جسمي يكديگر را با نيرويي كه متناسب با جرم آن در جسم و نسبت عكس با مجذور فاصله آن دو جسم دارد مي كشند.

مكانيسم تشكيل جزر و مد

جزر و مد (Tide) و جريانات جزر و مدي نتيجه اثر نيروهاي جاذبه اجسام آسماني خصوصاً ماه و خورشيد است اين نيروها سبب افزايش ارتفاع سطح آب شده كه اين افزايش نيز سبب ايجاد جريانات افقي جزر و مدي (Tidalstream) مي گردد. همچنانكه زمين به دور خود مي چرخد تغييرات ارتفاع سطح آب نيز در هردو نقطه روي اين كره رخ مي دهد و هر لحظه در دو نقطه مقابل روي كره زمين سطح آب بالا و در دو نقطه ديگر سطح آب پائين خواهد آمد. بالا آمدن سطح آب ناشي از نيروهاي جاذبه اجسام آسماني را پديده مد (High Tide) گويند و پائين آمدن سطح آب ناشي از اثر اين نيروها را پديده جزر (Low Tide) مي گويند. اختلاف ارتفاع سطح آب مد و آب جزر را دامنه يا اختلاف سطح جزر و مد (Tidal Range) مي نامند. از بين اجسام آسماني (ماه و خورشيد) نيروي جاذبه ماه طبق قانون جاذبه نيوتن از نيروي جاذبه خورشيد خيلي بيشتر است. و به همين علت بيشترين سهم را روي بوجود آمدن جزر و مد دارد. زمانبندي جزر و مد از روزي به روز ديگر متفاوت است و آن هم به خاطر آنكه مدار ماه برحسب منظم 24 ساعت اتفاق نمي افتد. در عوض چرخش ماه به دور زمين هر 24 ساعت و 50 دقيقه يكبار رخ مي دهد. در بين اين مدت، جزر و مد دوبار رخ مي‌دهد كه در نتيجه سيكل آن كمتر از 12 ساعت و 25 دقيقه است. جزر و مد وابسته به جاذبه خورشيد هر 12 ساعت يك مرتبه ظاهر مي شود كه دامنه آن خيلي كم است.

جزر و مد حداكثر

جزر و مد حداكثر زماني رخ مي دهد كه ماه و خورشيد و زمين در يك راستاي مستقيم نسبت به يكديگر قرار بگيرند در شكل زیر نشان داده شده است در اين حالت بيشترين جزر و مد و يا جزر و مد كامل داريم. مدهاي كامل بيشترين مقدار و جزرهاي كامل كمترين مقدار را دارند.

 

 

 

 جزر و مد حداكثر

جزر و مد حداقل

جزر و مد حداقل زماني رخ مي دهد كه خورشيد، زمين و ماه يك زاويه قائمه با يكديگر بسازند آنگاه برآمدگي هاي ناشي از خورشيد و ماه هم فاز نمي باشند و اثر يكديگر را خنثي مي كنند. كه اين حالت را نيز جزر و مد كمترين مي گويند.

در اين حالت مدهاي كامل كمتر از ديگر مواقع مد و جزرهاي كامل بسيار كمتر از ديگر مواقع هستند. در شكل زیر نحوه قرارگرفتن زمين، ماه و خورشيد در حالت جزر و مد حداقل نشان داده شده است.

 

 

جزر و مد حداقل

طبق محاسبات انجام شده جزر و مد حداكثر در طول يكماه دوبار خواهيم داشت. نمودار تغييرات دامنه جزر و مد براي يك ماه قمری در شكل زیر آمده است.

نمودار تغييرات دامنه جزر و مد براي يك ماه قمری

نظرات