Loading...
مشاوره، طراحی، ساخت و نظارت اتاق تمیز و نوسازی و بازسازی، نگهداری و تعمیرات، بهینه سازی کارخانجات (دارویی، ملزومات دارویی، تجهیزات پزشکی، آرایشی و بهداشتی، ضدعفونی کننده ها، شوینده ها، مواد غذایی و صنعتی)

زمانسنجی و اهداف آن

زمانسنجی و اهداف آن


زمانسنجی عبارت است از کاربرد تکنیک های مختلف بمنظور تعیین زمان لازم برای یک اپراتور واجد شرایط که کار مشخصی را در سطح کارائی معینی انجام می دهد.


مسئولیت های فرد زمانسنج
1.  بررسی کامل روش فعلی جهت حصول اطمینان از صحیح بودن آن.
2.  بررسی کامل ماشین آلات و توانایی اپراتور قبل از ارزیابی عملیات.
3.  همکاری کامل با اپراتور و مسئولین مافوق او (به منظور گرفتن کمک از آنان).
4.  تست دقیق زمانهای عناصر کار.
5.  ارزیابی کارایی اپراتور به طریق عادلانه.
6.  در طول جریان زمانسنجی باید به طریقی رفتار نماید که اعتماد کامل اپراتور را بخود جلب کند. صبر و قضاوت صحیح ، دو امر مهم در این زمینه هستند.
7.  قابلیت و توانایی ذهنی خوب جهت تصمیم گیریهای مناسب و سریع.
8.  نحوه صحیح استفاده از ماشین آلات، ابزار دستی، جیگها، و فیکسچرها و آلات اندازه گیری را بداند و از طرف دیگر باید اطلاعات کافی در مورد نحوه برشها، سرعتها، عمق برشها، کیفیت محصول و عمر نهایی ابزار باشد.


اهداف زمانسنجی

بطور کلی میتوان اهداف زیر را برای زمانسنجی در نظر گرفت:
1.  تعیین هزینه نیروی انسانی درگیر در ساخت محصول .
2.  تعیین تعداد کارگران تولیدی و غیر تولیدی مورد نیاز.
3.  تعیین تعداد ماشینهای تولیدی مورد نیاز.
4.  تعیین حجم و مقدار تحویلی مواد به ایستگاههای کاری .
5.  تعیین و برنامه ریزی زمانی کل تولیدات کارخانه.
6.  بررسی امکان ساخت یک محصول با توجه به امکانات موجود.
7.  تعیین اهداف تولیدی.
8.  تجزیه و تحلیل نتایج بدست آمده.
9.  بررسی کارایی بخشها و یا نیروی انسانی کارخانه.
10.  دانستن هزینه واقعی تولید.
11.  پرداختهای مالی و حقوقی به افراد و تعیین سیستمهای تشویقی و پرداخت حقوق بر اساس بهره وری.
12.  مقایسه آلترناتیوهای مختلف انجام کار از نظر زمانی و انتخاب بهترین آنها.
13.  بالانس کردن خطوط مونتاژ، ساخت و فعالیتهای اعضای یک گروه.
14.  استفاده از زمان در نمودارهای آنالیز روشها، روابط انسان و ماشین و سایر نمودارهای مهندسی.
15.  طراحی خط تولید و ایستگاههای کاری قبل از نصب فیزیکی آنها.
16.  طراحی ابزار و وسایل و تجهیزات .
17.  استفاده از کارشناسان در برنامه ریزی تعمیرات و نگهداری، کنترل پروژه، برنامه ریزی و مدیریت ظرفیت و دیگر سیستم های مهندسی صنایع.
18.  کاربرد در بسیاری از فعالیتهای اداری پروژه های عمرانی و خدماتی، بیمارستانها و غیره.
مراحل اساسی فرایند زمانسنجی
1.  انتخاب کار مورد علاقه.
2.  ثبت کلیه اطلاعات مربوط به شرایطی که در آن شرایط، کار انجام می پذیرد.
3.  بررسی روش ثبت شده جهت حصول اطمینان از آنکه از کاراترین روشها و حرکات استفاده شده و کلیه عناصر خارجی وغیر مفید از عناصر مفید تفکیک شده اند.
4.  اندازه گیری زمانی کار موجود در هر یک از عناصر، با استفاده از مناسب ترین روش اندازه گیری کار.
5.  تعیین زمان استاندارد برای عناصر کاری که شامل زمان الونس نیز می باشد.
6.  ثبت روش عمل و کلیه فعالیتهایی که زمانسنجی برای آنها صورت پذیرفته است و زمان استاندارد مربوط به هر یک.
Stop Watch  (بکار گیری ساعتهای زمانسنجی در تعیین زمان استاندارد فعالیتها)
این روش، یکی از عمده ترین سیستمهای زمانسنجی است که در طی آن و در حین انجام کار با توجه به مشاهده مستقیمی که از سیکل کاری صورت می پذیرد- زمانسنجی انجام می گردد. از این روش فقط برای فعالیتهایی که بصورت تکراری انجام می پذیرد باید استفاده نمود. خصوصیات مهم این سیستم زمانسنجی آن است که، هر چه تعداد مشاهده سیکل کاری افزایش یابد دقت نتایج بدست آمده بهبود می یابد.

چهار اصل مهم زیر در این سیستم زمانسنجی برقرار است:
1.  نقطه شروع و ختم دقیق کار و روش انجام کار شامل کلیه جزئیات آن

مانند: مواد، ماشین آلات، شرایط کاری و سایر موارد دیگر باید دقیقاً مشخص شود.
2.  یک سیستم ثبت زمان مشاهده شده برای کار مورد مطالعه تعیین شود.
3.  مفهوم واضحی از ضریب عملکرد تعیین شود.
4.  روشی برای تخصیص الونس به عناصر کاری تعیین شود.
قبل از بیان هر گونه توضیح بیشتر، به بررسی وسایل لازم جهت انجام این روش زمانسنجی می پردازیم


وسایلی که باید همراه فرد زمانسنج باشد:
1.  ساعت زمانسنجی
2.  تخته زمانسنجی
3.  مداد و سایر وسایل ثبت
4.  فرمهای زمانسنجی


فرمهایی که در زمانسنجی بکار می روند به دو نوع تقسیم می گردند:
الف- فرمهایی که هنگام مشاهده و زمانسنجی عملیات بکار می روند.
ب- فرمهایی که پس از زمانسنجی در بخش اداری مورد استفاده قرار می گیرند.


فرمهای نوع (الف) به دسته های ذیل تقسیم می شوند:
1.  فرم عناصر
2.  فرم نحوه استقرار ایستگاه کاری
3.  فرم اصلی زمانسنجی (فرم ثبت زمان) که تمام اطلاعات اصلی در روی آن ثبت می گردد.
4.  فرم محاسبه زمان نرمال
5.  فرم خلاصه زمانسنجی
6.  فرم آنالیز ورقه زمانسنجی
7.  فرم تعیین الونس
8.  فرم محاسبه زمان استاندارد
کارگر واجد شرایط


کارگر واجد شرایط کارگری است که دارای مشخصات فیزیکی لازم (از لحاظ استعداد، تحصیلات، مهارت و دانایی) جهت انجام کار به نحو رضایت بخش با رعایت اصول ایمنی و کیفی و کمی باشد.


مراحل زمانسنجی به روش Stop Watch
1.  مطالعه روشها و تعیین مناسب ترین روش(تا حد امکان)
2.  نگهداری و ثبت کلیه اطلاعات موجود به سیکل کاری
3.  تقسیم عملیات به عناصر موجود در آن و تعیین نوع عنصر
4.  مشاهده و ثبت زمان مشاهده شده
5.  تعیین تعداد سیکلهای مورد مشاهده
6.  تعیین ضریب عملکرد اپراتور
7.  تعیین الونس
8.  تعیین زمان استاندارد عملیات
9.  ثبت کامل روش و استانداردهای زمانی


اطلاعات لازم:
•  کد ارزیاب
•  کد فرم و تعداد فرمها
•  نام ارزیابی کننده کار و زمان
•  تاریخ انجام ارزیابی زمان
•  نام فردی که زمانسنجی راتأیید نموده است(سرپرست بخش زمانسنجی، مدیر تولید و.....)
•  نام محصول یا قطعه
•  شماره رسم و یا مشخصات
•  شماره قطعه
•  مواد
•  کیفیت
•  محل دپارتمان و محل انجام عمل
•  شرح فعالیت
•  مطالعه کار انجام شده
•  طرح یا ماشین (نام سازنده، نوع، ظرفیت)
•  ابزار، جیگز، فیکسچرها و گیره های مورد استفاده
•  رسم لی اوت محل کار، تنظیم ماشین، سطحی که در آن کار انجام می پذیرد.
•  سرعت ماشین، قدرت تغذیه آن و سایر اطلاعات مربرط به تنظیم ماشین که در نرخ تولید ماشین یا پروسه اثر می گذارد.
•  نام اپراتورو جنسیت او
•  میزان تجربه
•  زمان شروع زمانسنجی
•  زمان ختم زمانسنجی
•  درجه حرارت
•  میزان نور
•  رطوبت


تقسیم کار به عناصر موجود در آن
پس از آنکه زمانسنج کلیه اطلاعات لازم درباره عملیات و اپراتور را ثبت نمود و نسبت به صحت روش انجام کار نیز اطمینان حاصل کرد باید شروع به تقسیم کردن عملیات به عناصر موجود در آن نماید. یک عنصر عبارت است از یک بخش متمایز شده از یک کار مشخص که بمنظور راحتی در مشاهده، زمانسنجی و نجزیه و تحلیل انتخاب می گردد. یک سیکل کاری، تقدم و تأخر عناصر می باشد که جهت انجام یک کار و یا ساخت یک واحد محصول مورد نیاز است. یک سیکل کاری با شروع اولین عنصر شروع می گردد و آنقدر ادامه پیدا می کند تا به نقطه شروع همان عنصر که در واقع نقطه شروع سیکل دوم می باشد برسد.


عنصر تکراری
عنصری است که در هر یک از سیکلهای کار اتفاق می افتد مثال: عنصر برداشت یک قطعه در عمل مونتاژ


عنصر موقت
عنصری است که در همه سیکلهای کاری اتفاق نمی افتد و ممکن است در فواصل منظم یا نامنظم  رخ دهد. مثال : تمیز کردن دستگاه، تنظیم ماشین.


عنصر ثابت
عنصری است که زمان پایه  آن در هر حالت (هر موقع که سیکل انجام شود) ثابت باقی می ماند. مثال روشن کردن ماشین .


عنصر متغیر
عنصری است که زمان پایه مربوط به آن با توجه به وابستگی آن به مشخصه ای از محصول، پروسه و ابزار تغییر می نماید. مانند وابستگی آن به ابعاد، وزن، کیفیت و...... مثال: برشهایی که در آنها زمان با توجه به سختی و قطر قطعه تغییر می کند.


عنصر ماشینی
عنصری است که بصورت اتوماتیک بوسیله یک ماشین تولیدی انجام می شود. مثال : فرم دادن یک لیوان شیشه ای، فشار بر یک بدنه فلزی جهت شکل پذیری.


عنصر حاکم
عنصری است که زمان مربوط به آن از زمان عناصر دیگری که همزمان با آن انجام می شوند بیشتر است. مثال: در ضمن یک عمل ماشین تراش چند عمل دیگر توسط اپراتور.


عنصر دستی
عنصری است که توسط کارگر انجام می پذیرد . این مورد سایر اعضای بدن را نیز شامل می شود. مثال : نصب قطعه با دست .


عنصر خارجی
عنصری است که در طی زمانسنجی دیده می شود ولی یک قسمت غیر ضروری در انجام کار می باشد و یا عنصری است که وقوع آن از قبل پیش بینی نشده باشد. مثال: رنگ زدن یک قطعه که هنوز باید ماشین کاری شود.


چند قانون در مورد روش تقسیم یک سیکل کاری به عناصر موجود در آن وجود دارد:
1.  عنصر باید به سادگی قابل تشخیص، با نقطه شروع و ختم معین باشد. این نقاط شروع و ختم معمولاً بوسیله یک صدا (متوقف کردن ماشین، باز کردن جیگ، پایین گذاردن ابزار)و یا بوسیله یک تغییر جهت دست و یا بازو قابل تشخیص می باشد. این نقاط بعنوان«نقاط انفصال» شناخته شده اند.
2.  عناصر باید به اندازه ای کوتاه باشند که به راحتی قابل زمانسنجی توسط یک فرد زمانسنج تعلیم یافته باشند.
3.  حتی الامکان عناصر-بخصوص عناصر دستی-  بنحوی انتخاب گردند که نشان دهنده یک بخش طبیعی، متحد، یکنواخت و قابل تشخیص از عمل باشند.
4.  عناصر دستی باید از عناصر ماشینی جدا گردند و زمان عناصر دستی در کنترل کامل اپراتور باشد. جدا کردن زمان عناصر دستی و ماشینی در هنگام تعیین استانداردهای زمانی بسیار مهم است .
5.  عناصر ثابت باید از عناصر متغیر جدا گردند.
6.  عناصری که در تمامی سیکلها بوقوع نمی پیوندند(عناصر موقت، خارجی،.........) باید بطور جداگانه از زمانهای عناصری که در کلیه سیکلها بوقوع می پیوندند زمانسنجی شوند.
7.  عناصر باید در تعدادی از سیکلها کنترل گردند و قبل از زمانسنجی نوشته و مشخص شوند . مشخصاتی مانند سرعت، میزان بار دادن، عمق، طول و ..... باید بلافاصله بعد از طرح عنصر نوشته شود.


روش های ثبت زمان
پس از آنکه عناصر انتخاب شدند زمانسنجی آنها شروع می گردد. دو روش عمده جهت ثبت زمان مورد مشاهده موجود است:
1.  روش جمعی یا پیوسته
2.  روش جدا


در روش اول زمان بصورت پیوسته از شروع عنصر اول تا ختم آخرین عنصر ادامه دارد و در انتهای هر عنصر زمان آن ثبت می گردد. هدف از این زوش آن است که کلیه زمانهای سیکل ثبت گردند.
در روش دوم عقربه بعد از زمانسنجی عنصر اول به صفر برمی گردد و بلافاصله شروع بکار می نماید و زمان هر عنصر مستقیماً بدست می آید.

نظرات